نام و نام خانوادگی:
مهدی لسانی
ایمیل
آرشیو یادداشت ها
 
موضوعات:
 
 
       

« 313 نكته درباره هنر متعهد » (7)
تعداد بازدید:1817 | تاریخ انتشار:2-3-1391

مدرسه حسینی (1)

مدتی مثنوی تاخیر شد. حالا که به ایام شعبانیه و میلاد اماممان نزدیک می شیم، بذارید به وعده عمل کنیم و بخشی از مهمترین اصول سیره اباعبدالله که می تونه نگاه جامع تری به شما بده، با هم بررسی کنیم. منظورتون از سیره، اصول ثابت و عملی هست که هر کسی می تونه در زندگی بهشون وفادار باشد.

در این دو شماره مجموعاً به بیست اصل نگاهی شتابان خواهیم داشت و اگر فرصتی بود بعدها با هر کدام بیعتی مجزا خواهیم داشت. اینکه ده اصل اول که می تونه در طرح پوستر نگاه جامعی از قیام حسینی به ما بده:

1- حریت و آزادگی  2- پارسایی و وارستگی  3- عدالتخواهی و ظلم ستیزی   4- خداترسی و ترس ناپذیری  

5- حفظ حدود الهی و  مرزبانی   6- حمیت و سازش ناپذیری    7- شجاعت و دلیری    8- استقامت و پایداری   9- جهاد و سختکوشی   10- حق محوری و حق طلبی.

   و اینک توضیح مختصری برای هر کدام:

1- حرّیت و آزادگی: در زیارت اربعین است که امام حسین، جان خود را در راه خدا داد تا بندگان را از جهالت و سرگردانی رها کند.                          قصد جانان کرد و جان بر باد داد      رسم آزادی به مردان یاد داد.

تا زمانی که در اسارت وابستگی های دنیایی باشیم نمی توان به مقاصد والای آفرینش رسید. این درسی بود که امام آن را به یارانی چون حرّ عرضه کرد و آن ها را از اسارت رهانید و سپس به او فرمود: همچنان که مادرت تو را حرّ نامید. تو واقعا در دنیا و آخرت آزاده ای.

2-     پارسایی و وارستگی: امام حسین صبح عاشورا به امام فرمود: دنیا فریبتان ندهد که هر که بدو تکیه کند ناامیدش سازد و هر که در او طمع بندد، مأیوسش نماید. مدرسه دعوت همه به دوری از چنین دامی است. بهرحال دامی بود که عمر سعد به آن مبتلا شد و تلاش امام برای نجات او ثمری نداشت. امام با ورود به کربلا فرمود: مردم بندگان دنیایند و دین سر زبانشان است. امام برای نجات از این دنیا طلبی در دعایی از خداوند اینچنین زهد را می طلبد: خدایا مرا به آخرت مشتاق گردان تا آنگاه که وجود آن را با زهد در امور دنیایی در خود احساس کنم.

3-     عدالتخواهی و ظلم ستیزی: امام حسین در تعریف کارکرد جایگاه امامت می فرماید: امام بر حق کسی است که به کتاب خدا عمل کند و راه قسط و عدالت را پیشه ی خود سازد و از حق پیروی کند و وجود خویش را واقف ذات الهی کند.

امام، عدالتخواهی را از ابتدای نهضت تاپایان بارها تأکید نمود! از جمله در این بیانیه اساسی: من به منظور تباهگری و خودخواهی و فساد و ستمگری قیام نکرده ام و تنها برای اصلاح امت جدم قیام کردم و در منزل
« بیضه » در عراق فرمود: مردم پیامبر فرمود که هرکس حاکم ستمگری را مشاهده کند که حرام های خدا را حلال می سازد، عهد و پیمان الهی را زیر پامی گذارد، با سنت و قانون پیامبر مخالفت می ورزد، با بندگان خدا با دشمنی و از سر گناه رفتار می کند  ولی در برابر چنین حاکمی با زبان و عمل نشورد، بر خداوند است که او را با همان ستمگران در یک جایگاه عذاب نماید.

4-     اصل خداترسی و ترس ناپذیری: این اصول زمانی انسان را در راه های پرخطر یار خواهد بود که عظمت الهی در دل جلوه کند. در مدرسه حسینی بالاترین معرفت، دریافت  عظمت حق است. عدم سازش در برابر یزید بیش از هر چیز برگرفته از درک عظمت حق بود. وقتی حرّ، امام را از کشته شدن ترسانید پاسخ شنید: شأن من شأن کسی نیست که از مرگ بهراسد. چقدر مرگ در راه رسیدن به عزت و احیای حق سبک و راحت است. و از سوی دیگر در پاسخ به کسی که از وی درخواست ترک جنگ کرده بود. نوشت: از خداوند می خواهم ترسی از خود در دنیا عنایت فرماید که موجب امان ما در روز قیامت گردد.

5-     اصل حفظ حدود الهی: مرزبانی از حدود الهی از ویژگی های قیام اباعبدالله است. از این رو برای حفظ حرمت مکه در جلوگیری از خونریزی در آن مکه را ترک نمود. بنابراین تربیت حسینی بر این اصل استوار است. پاسبان حلال و حرام الهی باشیم و حتی باری احیای حق، تمام مسیرها را برای خود مباح ندانیم.

6-     حمیّت و سازش ناپذیری: این حمیّت و پایداری بر اصول همان است که امروزه از آن به فاندامتنالیسم یا بنیادگرایی تعبیر می کنند و هر چند این تعبیر از سوی غربی ها و خطاب به ما به معنای خشک مغزی و تسلیم نشدن دیوانه وار است. اما حقیقت همان است که حسین بن علی فرمود: آگاه باشید این فرومایه، فرزند فرومایه مرا در میان دو راهی شمشیر و خواری قرار داده است و هیهات از اینکه ما اهل بیت تن به ذلت دهیم. پیروزی خون بر شمشیر رهاورد این نگاه است.

7-     اصل شجاعت و دلیری: ابومخنف از قول یکی از سپاهیان عمرسعد در آخرین تهاجم به حسین چنین روایت
می کند: دشمن همچون ماده بزانی که گرگ به آنان حمله کرده باشد از چپ و راست حسین می گریختند، امام نه تنها در میدان رزم که در حضور معاویه در دوره خلافتش سخنانی کوبنده داشت از جمله زمانی که درایام حج به او فرمود: به خدا سوگند اگر ما یاران تو را بکشیم، آنان را نه دفن می کنیم و نه حنوط می کنیم و نه بر آنها نماز می خوانیم و نه دفنشان می کنیم! ( کنایه از اینکه تو و یارانت مسلمان نیستید و آداب مسلمانی درباره ی شما اجرا نمی شود.)

8-     اصل استقامت: فرجام نیک در هر کاری جز با استقامت بر آن بدست نمی آید. امام تنها شداید و مصیبت ها را یک به یک تحمل کرد و در برابر هیچ کدام از مسیر خود منحرف نشد. در همان منزل زباله امام به یارانش فرمود: مردم هر کس از شما تحمل تیزی شمشیر و ضربت نیزه ها را دارد با من بماند وگرنه از همین جا بازگردد.

9-     اصل جهاد و سختکوشی: جهاد یعنی آدمی با گذشتن از جان و مال خود در ر اه اعتلای کلمه توحید و دفع باطل و اقامه حق با تمام امکانات تلاش و مبارزه کند و سختی ها را به جان بخرد و ما درباره ی مولایمان این شهادت را می دهیم که « اشهد انّک جاهدت فی الله حقّ جهاده » نهضت حسینی تبلور جهاد است. جهاد با نفس  و جهاد با دشمن دین و جهاد در راه برپاداشتن سیره و سنت نبوی.

10-حق محوری و حق طلبی : امام حسین پیرو مکتبی است که مقدم داشتن حق را بر منافع شخصی و گروهی، اصل می داند. سخن امام این بود که: آیا نمی بینید به حق عمل نمی شود؟ امام در نامه ای به اهل بصره نوشت، من شما را به زنده کردن آثار و نشانه های حق و نابود کردن بدعت ها می خوانم و این دعوتی است که امروز  نیز من و تو را به خود می خواند.

تفصيل اين كلام مختصر را در كتاب مدرسه حسيني اثر مصطقي دلشاد تهراني بجوئيد .                             والسلام

 

 

313 نکته درباره هنر متعهد / نکته هشتم : مدرسه حسینی (2)

سلام در شماره پیشین 10 اصل از سیره حسینی را با هم مرور کردیم. در این شماره هم 10 اصل دیگر را بررسی
می کنیم. این اصول عبارتند از:

1-     پایبندی به استخدام وسایل درست   2- دیگرخواهی و مشارکت درونی    3- امر به معروف و نهی از منکر

4- نفی خودکامگی    5- تواضع درونی    6- عبادت پیشگی   7- پایبندی به عهد و پیمان   8- کرامتمندی و عزت مداری   9- بصیرت و بینایی    10 تقوا پیشگی  

مجموع این 20 اصل می تواند نگاه جامعی از طراحی پوستر درباره عاشورا و امام حسین به ما بدهد.

1-     پایبندی به استخدام وسایل درست در راه اهداف متعالی: میان هدف و وسیله سنخیّت وجود دارد و نمی توان با وسایل نادرست به اهداف درست رسید. یکی از بارزترین نمونه ها فرصتی بود که در صبح عاشورا کشتن عمربن سعد در اختیار مسلم بن عوسجه قرارد ادشت اما امام او را از تیراندازی به سوی او نهی کرد، چون هنوز جنگ آغاز نشده بود و فرمود: او را نزن، نمی خواهم آغاز گر جنگ باشم. این سیره ما را به یاد مسلم بن عقیل هم
می اندازد که ار فرصت کشتن عبیدالله گذشت!

2-     دیگر خواهی( ایثار): با عبور از خودخواهی از مرز حیوانیت های فردی و قبیله ای می توان عبور کرد و به مرزهای انسانیت رسید. ابن عساکر در تاریخ کبیر دمشق نقل می کند که کالایی از بصره برای امام حسین برده شد، امام تا همه ی آن را به دیگران نبخشیدند از جای خود برنخاست. از نمونه های بارز این ایثار، سیراب نمودن سپاه حر بود، زمانی که سپاه حر به امام رسید و راه را بست اما در مقابل اين حركت امام  دشمن در عاشورا آب را بر امام بست!

3-     امر به معروف و نهی از منکر: نظارت عمومی و مراقبت اجتماعی وظیفه همه مسلمانان است و وظیفه ای دو چندان بر دوش عالمان دین. امام درباره علت قیام فرمود: می خواهم امر به معروف و نهی از منکر کنم و به سیره جدم و پدرم رفتار کنم. امام در موسم حج مصادیق امر به معروف را چنین برشمرد: ردّ مظالم، مخالفت با ستمگر، تلاش برای توزیع عادلانه بیتالمال و دعوت به اسلام، بنابراین امام علت احراف ها را انحراف در زمامداری امّت دانستند و برای اصلاح این انحراف قیام کردند.

4-     نفی خودکامگی: حکومت بنی امیه نمونه بارزی از خودکامگی بود و امام با نفی بیعت یزید به همه آموخت تن به خودکامگی ندهند. امام با اشاره به جایگاه خود نسبت به یزید م یفرماید: همچون منی با او بیعت نمی کند.

5-     تواضع و فروتنی: وقتی آدمی هیچ چیز را از خود نبیند، تواضع در برابر سایر انسان ها را سپری میان خود و شیطان قرار می دهد. همان امامی که حاکم زمان خود را فاسق و شرابخوار می نامد و علیه او قیام می کند، در کوچه به هنگام دعوت مستممندان از او که با ایان غذا بخورد، دعوتشان را می پذیرد و در کنا رایشان بر سر سفره حقیرانه شان می نشیند.

6-     عبادت پیشگی: امام از سویی برای نجات امت به اصلاح اجتماعی اقدام می کند و از سویی در مناسبات بنده و رّب، الگوی مؤمنان است. خود می فرماید: ای مردم خداوندی که یادش بزرگ است بندگان را نیافرید مگر برای اینکه او را بشناسند و چون او را بشناسند بندگی اش نمایند و با بندگی او، از غیر بی نیاز گردند. بنابراین عبادت و معبودیت از شاخصه های اصلی نهضت حسینی است. چرا که حس بی نیازی به جز خداست که می تواند چنین حرکت آفرین باشد. چون عبادت تجلّی و ظهور مهر و محبت است. نتیجه پیوستگی روح به معشوق. از همین روست که استاد جوادی آملی نیز حماسه حسینی را مبتنی بر عرفان حسینی می داند. و این مسأله آنقدر مهم است که می تواند از اصلی ترین خطوط برای طراحی المان های عاشورایی باشد. به بیان دیگر برای درک عاشورا باید از عرفه امام حسین شروع کرد. براستی روحی که با ملکوت اعلی پیوند خورده و سراسر نور شده چگونه می تواند با مثل یزیدی که سراسر تاریکی است بیعت کند. توجه توأمان به این اصول به ظاهر ساده می تواند معمای چند بعدی و پیچیده ی عاشورا را یک به یک برای ما رمز گشایی کند.

7-     پایبندی به عهد و پیمان: امام حسین رشد یافته ی مکتب علوی و نبوی است. امام علی می فرمایند:

اصل الدین: اداء الأمانه و الوفاء بالعهد. در این سیره، بنیاد دینداری، امانت را به جا آوردن و پایبندی به پیمان است. امام صادق از این موضوع رمزگشایی کرده است. او می فرماید: به طول دادن رکوع و سجود ننگرید، زیرا گاه به آن عادت کرده و اگر آن را ترک کند، دچار وحشت می شود. ولی به راستگويي گفتار و ادای امانت فرد بنگرید. کیست که نداند از پیچیده ترین معماهای نهضت حسینی قیام به سیف در برابر یزید است. حال آن که امام پیش از این و حدود 10 سال در دوره حکومت معاویه دست به شمشیر نبرده است. علت آن است که بنابر معاهده صلح امام حسن و معاویه مقرر گردید بین طرفین صلح باشد و معاویه حق ندارد یزید را به خلافت بگمارد و اگر او مُرد، خلافت به حسین بن علی بازگردد. امام در نامه ای به معاویه با اشاره به ظلم و او و نهی وی از این مظالم این تعهد را به او یادآوری می کند: من اکنون در پی نبرد و مخالفت با تو نیستم و به خدا سوگند پیکار با تو را کنار گذاشتم. این بخش از سیره حسینی از درخشان ترین ابعاد این مدرسه است و ما را به یاد سخن امام علی می اندازد، در دوره سکوت 25 ساله؛ آنجا که در خطبه شقشقیه و در چگونگی حال خود در آن دوران می گوید: در گلو استخوان و در چشم خاری داشتم.

8-     کرامتمندی و عزت مداری: تربیت صحیح به انسان اعتلای روح می دهد و او را از پستی به دور می کند و به او عزت می دهد یعنی مغلوب هیچ چیز و هیچ کس نمی شود. نه مغلوب نفس اماره و مغلوب رویدادهای نیک و بد روزگار. او بر مدار حق زندگی می کند و با عزت الهی عزیز می ماند. حسین بر حفظ کرامت مردمان هم تأکید داشت. بنابراین دعوت نهضت او فقط به حفظ کرامت خود یا خاندانش نبود بلکه کرامت جامعه اسلامی را نیز شامل می شود.

9-     بصیرت و بینایی: آنچه از سر نادانی انجام می شود بی ارزش است. اساس حرکت اباعبدلله بر آگاهی و بصیرت استوار است. گروهی از مورخین در تحلیل خود گمان برده اند که امام فریب نامه های کوفیان را خورد. این موضوع از شبهات مدرسه حسینی است. اما مستندات فروانی است که خلاف این را ثابت می کند. از جمله این سخن امام که وقتی در همان مدینه عاقبت کار را مرگ است به او گوشزد کردند فرمود: آیا گمان می کنید آنچه را شما می دانید من نمی دانم؟! امام در نامه به بنی هاشم نوشته است: بدانید هر که به من بپیوندد به شهادت می رسد. اما  جمله بعدی امام رمز این حرکت ا ست: و هر که روی از من برگرداند به هیچ پیروزی دسبت نمی یابد. به تصویر کشیدن عاقبت این گروه بخشی از تلاش هنرمندان عاشورایی می تواندباشد تا از این دریچه به درک صحیح تری از این قیام دست یابیم.

10-تقوا پیشگی: تأکید ما بر تقوا برای تعریف و تفکیک دو گونه از تقواست. تقوای بصیرت از تقوای جهالت، تقوای جهاد از تقوای عافیت، تقوای ستیز از تقوای گریز، یاللعجب که یکی از صحابه امام را با همین حربه به سکوت می خواند: اتق الله فی  به او گفتند: از خدا بترس و در خانه ات بمان! تقوا گريز ملازم ذلت است و تقوا ستيز ملازم عزت و هيهات من الذله .                                                                              

والسلام

 

نظرات شما
نام: درج نظر:
پست الکترونیک:  
وب سایت:
نظر به صورت خصوصی ارسال شود  
حاصل عبارت 8+1 را در کادر روبرو وارد نمایید

  مجموعه پوسترهای فارسی / مجموعة اللوحات الإعلانیة العربیة  / Collection of English Posters   صفحه نخست / پیوندها / عضویت /ورود  
  اخبار / بچه های نهضت / تریبون / نگاه نهضت / معرفی / تقدیرها / طلیعه نهضت/ اساسنامه نهضت / قوانین و مقررات